Би уул нь Хөх хотод хэд хэд очсон хүн гэж байгаа. ХАМГИЙН сүүлд очихдоо нөхрийнхөө ажлын шугамаар бараг хагас жил амьдарч үзэж билээ. Хаана ч дайралдсан монголчууд маань их л найрсаг найзархаг, ар монголоос ирсэн гээд монгол хэлээр ярих яасан сайхан юм бэ гээд л...Хөх хотод монголчууд их байдаг, бас үндсэрхэг үзэлтэй гэдгийг мэдэж авч билээ. Гэхдээ манай монгол үндэстэн маань өөрсдийн нутагт хятадуудын хараа хяналтан доор амьдарч байгаа нь үнэхээр харамсалтай, харахад сайхан амьдарч байгаа боловч нэг л цээж дүүрэн амьсгалаад амьдарч чадахгүй байгаа нь харагдаж байв.6 сар болоход нэг л давчуу, нутагтаа буцмаар гэртээ харимаар санагдаж билээ.
... Нөхөр бид хоёр охиноо Хөх хотын нэгэн дүүргийн (ямар нэртэй билээ дээ нэрийг нь мартчихаж) цэцэрлэгийн ганц байдаг монгол ангид орууллаа. Охины маань үеийн 4 настангууд монгол боловч хятадаар ярьж, ээжийгээ хүртэл хятадаар мама гэж дуудах нь эмгэнэлтэй. Цэцэрлэгт орсноос сар орчмын дараа охин маань нэг л сэтгэлийн дарамттай болчихсон нөгөө цовоо цолгин зан бага багаар үгүй болж байгааг анзаараад цэцэрлэгээс нь гаргаж билээ.Хүүхдийг багаас нь өөртөө итгэх итгэлээр сул, бардам занг нь дарж өсгөдөг юм шиг надад санагдаж билээ.Энэ мэдээж олон үндэстнээ багаас нь дарж өсгөх хятадын бодлого байхлдаа.
Бага залуудаа би манай өвөө өвөрмонгол гэж хэлэхээс ичдэг байлаа. Тэр үед найзууд минь хүртэл намайг хужаа гэж шоолдог байв. Хөх хотод амьдрах хугацаандаа өвөрмонголчууд чинь элэг нэгт ахан дүүс минь гэдгийг мэдэрсэн юмдаа. Өвөр, Ар монгол ялгаа байхгүй нэг л язгууртай тэнгэр заяат МОНГОЛ үндэстэн гэдгээрээ бахархаж, ажил үйлсээрээ, үйл хөдлөлөөрөө энэ нэрийг өндөрт өргөж явах хэрэгтэй гэж би бодож явдаг юмдаа.
